Wetgeving: kwalificatie arbeidsrelatie

Zelfstandigheid: Wet DBA (loonheffingen)

Binnen een arbeidsrelatie zijn er grofweg 2 smaken: je werkt binnen een individuele arbeidsrelatie als zelfstandige (dus buiten dienstbetrekking) óf als werknemer. Als je als zelfstandige werkt voor een bepaalde opdrachtgever hoef je geen loonbelasting te betalen. De wet die hier over gaat is de Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties).
Deze wet handelt over de kwalificatie van de arbeidsrelatie.
Een belangrijk criterium hierbij is of er sprake is van gezag. 
Om te bepalen of je als zzp psychiater of zzp GZ-psycholoog daadwerkelijk buiten dienstbetrekking wordt gewerkt zal de Belastingdienst kijken naar alle omstandigheden in hun onderlinge samenhang.

Vervanging Wet DBA

De handhaving van de Wet DBA op schijnzelfstandigheid is nog ‘uiterlijk 2,5 jaar’ opgeschort (naar 2025). Het Kabinet wil eerst werken aan duidelijke regels omtrent de inhuur van zzp’ers, een gelijker speelveld tussen werknemers en zelfstandigen (op het vlak van belastingen en sociale zekerheid) en onderzoek naar de gevolgen van handhaving voor controlerende instanties.
In december 2022 verschijnt een voortgangsbrief van minister Karien van Gennip (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) en staatssecretaris Marnix van Rij (Fiscaliteit en Belastingdienst). Hierin wordt het tijdspad beschreven voor de afschaffing van het handhavingsmoratorium en komt er meer duidelijkheid over de versterking en de verbetering van de handhaving door de Belastingdienst. 
In het Integraal Zorgakkoord en het programma Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg en welzijn (TAZ) is de afspraak gemaakt dat brancheorganisaties een essentiële functie hebben in het handelen volgens de Wet DBA. De eerste gesprekken zijn hierover in november 2022 gevoerd tussen de ministeries van VWS, Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Financiën. Binnenkort volgen gesprekken met de Nederlandse ggz, Actiz, ZorgthuisNL en VGN.

Intensivering op handhaving op schijnzelfstandigheid

De Belastingdienst intensiveert de handhaving op schijnzelfstandigheid. Wanneer de Belastingdienst dan schijnzelfstandigheid constateert (en er geen sprake is van kwaadwillendheid), zal deze eerst een aanwijzing geven waarbij opdrachtgever en zzp'er de kans krijgen om de samenwerking binnen redelijke termijn anders in te vullen.
Overigens is deze intensivering nog een lastige. Volgens een recent onderzoek van de Rekenkamer doet de Belastingdienst nauwelijks onderzoek naar schijnzelfstandigheid. Naast het handhavingsmoratorium speelt het gebrek aan mankracht en de grote onduidelijkheid hoe de arbeidsrelatie te kwalificeren. 

Webmodule

Een belangrijke stap die werd gezet is de Webmodule. Hiermee kan de opdrachtgever via een vragenlijst advies krijgen of hij voor een opdracht een zelfstandige kan inhuren en de opdracht dus buiten dienstbetrekking kan invullen. 
De pilot (inmiddels afgerond) leidde tot veel kritiek, want te complex en onduidelijk. Het is zeer de vraag of en in welke vorm deze tool verplicht gaat worden aangezien zowel de Belastingdienst als belangenorganisaties de webmodule inmiddels geen wondermiddel meer noemen.

Politiek aan zet

Op dit moment zijn de regels om te bepalen wanneer iemand nu wel of niet zelfstandige is, of ingehuurd kan worden als zelfstandige, te onduidelijk. De politiek werkt eraan om hierin duidelijkheid te geven en de handhaving door de Belastingdienst uitvoerbaar te maken.
Het Kabinet gaat hoe dan ook verder gaat met inzetten op het verkleinen van de verschillen in fiscaliteit en sociale zekerheid tussen zelfstandigen en werknemers. Het gaat daarbij onder andere over de afbouw van de zelfstandigenaftrek. Verder werkt het Kabinet aan een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp'ers, hoewel ook deze vertraging oploopt.

Delivero-zaak van belang

Naar verwachting doet de Hoge Raad in december 2022 uitspraak in de Deliveroo-zaak. Deze uitspaak zal mogelijk ver strekken ten aanzien van de vervanging van de Wet DBA.
In een advies aan de Hoge Raad (juni j.l.) stelde advocaat-generaal (AG) Ruth de Bock dat een ‘’werkende die is ‘ingebed’ in de organisatie, moet worden gezien als werknemer. Tenzij iemand ondernemer is.’’
Deliveroo liet bezorgers eerder werken op basis van een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd. In 2018 echter besloot Deliveroo de arbeidsovereenkomsten niet meer te verlengen, maar de bezorgers via een zzp-constructie op basis van een opdrachtovereenkomst te laten werken.
De FNV spande een rechtszaak aan tegen Deliveroo en de kantonrechter en het Gerechtshof Amsterdam oordeelden dat de Deliveroo-bezorgers werken op basis van een arbeidsovereenkomst. Deliveroo stelde beroep in cassatie in tegen de uitspraak van het hof. 

Volgens het advies van de AG speelt enerzijds of de werkzaamheden van de zzp’er een wezenlijk onderdeel zijn van de bedrijfsvoering (dus inbedding’ in de organisatie – het gezagscriterium) en anderzijds of de werkende als zelfstandig ondernemer kan worden beschouwd. In dat geval is er géén sprake van organisatorische inbedding van het werk in de organisatie.
Volgens de AG is het dus van belang om te kunnen bepalen wanneer iemand zelfstandig ondernemer is. Zij benoemde daarbij 10 criteria waaronder:

  • de werkende draagt ondernemersrisico
  • de werkende kan zelf zijn tarief bepalen
  • de werkende heeft meerdere opdrachtgevers
  • de werkende werft zelf klanten en bouwt een klantenkring op
  • de werkende is niet voor langere tijd (exclusief) werkzaam in dezelfde organisatie.

Het advies van de AG is een onafhankelijk advies, de Hoge Raad is vrij dat advies al dan niet te volgen. Wordt vervolgd dus....
Bron: ZiPconomy 17 juni 2022

Modelovereenkomsten

Op dit moment zijn de huidige modelovereenkomsten nog steeds leidend in het vastleggen van de arbeidsrelatie. Een belangrijk criterium in deze overeenkomsten is de gezagsrelatie. 
Van belang voor de beoordeling of er daadwerkelijk buiten gezag wordt gewerkt zijn onder andere de maximale duur van de opdracht, de afhankelijkheid van één enkele opdrachtgever en de aansprakelijkheid voor (de kwaliteit van) de verleende zorg. 

Aanbevelingen aan zzp'ers

In onze optiek verdient het aanbeveling om voor een opdracht een maximale duur van een half jaar aan te houden met één maal verlengen met een half jaar, waarbij maximaal voor 70% bij één opdrachtgever. Verder lijkt het verstandig een marge van 3 opdrachtgevers per jaar te hebben vanaf in ieder geval het tweede jaar van werken als zzp’er.

N.B.: waar gesproken wordt over zzp psychiater of zzp GZ-psycholoog, bedoelen we uiteraard ook zzp verpleegkundig specialist, zzp orthopedagoog generalist en overige professionals.


Terug naar overzicht